Παραλία Θεσσαλονίκης με φόντο το Λευκό Πύργο

Θεσσαλονίκη

Η ιστορία της

Η Θεσσαλονίκη είναι η μεγαλύτερη σε έκταση και πληθυσμό πόλη της Μακεδονίας. Αποτελεί την έδρα του δήμου Θεσσαλονίκης και την πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης, της μητροπολιτικής περιοχής της Θεσσαλονίκης, καθώς και την έδρα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης. Πολιούχος της πόλης είναι ο Άγιος Δημήτριος.

Ιδρύθηκε το 316/5 π.Χ. από τον Μακεδόνα στρατηγό Κάσσανδρο, ο οποίος της έδωσε το όνομα της συζύγου του και ετεροθαλούς αδελφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Θεσσαλονίκης και προήλθε από τη συνένωση 26 πολιχνών που βρίσκονταν γύρω από τον Θερμαϊκό κόλπο. Τον 2ο π.Χ. αιώνα η πόλη κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους και αποτέλεσε έδρα της ρωμαϊκής επαρχίας της Μακεδονίας. Εικάζεται ότι ιδρύθηκε στη θέση της αρχαίας Θέρμης, από όπου πήρε το όνομά του ο Θερμαϊκός κόλπος.

Εξαιτίας της σημαντικής στρατηγικής της θέσης η πόλη αποτελούσε αυτοκρατορική πρωτεύουσα στα χρόνια της βασιλείας του Γαλέριου, ο οποίος έκτισε στη Θεσσαλονίκη ένα αυτοκρατορικό παλάτι. Με την ολοκλήρωση της Εγνατίας Οδού (120 π.Χ.), η Θεσσαλονίκη που ήταν η πολυπληθέστερη πόλη του δικτύου με διεθνή ακτινοβολία, έγινε ο σημαντικότερος κόμβος ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση. Μετά τη διαίρεση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ήταν μία από τις υποψήφιες πρωτεύουσες της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, για να επιλεγεί τελικά το Βυζάντιο. Απέκτησε τον τίτλο της «συμβασιλεύουσας» πόλης κατά τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και αποτέλεσε σημαντικό διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο, ενώ ταυτόχρονα έγινε κόμβος πνευματικής και πολιτιστικής ανάπτυξης με άνθηση της Παιδείας, της τέχνης, της λογοτεχνίας, της φιλοσοφίας, της αρχιτεκτονικής και των επιστημών, με αποκορύφωμα την περίοδο του 14ου αιώνα, ο οποίος χαρακτηρίζεται ως ο βυζαντινός «χρυσός αιώνας της Θεσσαλονίκης».

Μετά την άλωση της από τους Οθωμανούς το 1432, παρέμεινε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία για περίπου πέντε αιώνες. Μετά την εκδίωξη των Εβραίων κυρίως από την Ιβηρική Χερσόνησο το 1492 με την έκδοση του διατάγματος της Αλάμπρα, αλλά και από την Βόρεια Ευρώπη, η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε τον προορισμό τους, αποκτώντας έτσι την δική της εβραϊκή κοινότητα. Η εγκατάσταση των Εβραίων στη Θεσσαλονίκη ανέδειξε την πόλη ως τη σημαντική εβραϊκή μητρόπολη μέχρι τουλάχιστον τις αρχές του 20ού αιώνα. Ιδιαίτερα από τα μέσα του 19ου αιώνα η πόλη υπήρξε το πλέον κοσμοπολίτικο και πολυπολιτισμικό αστικοποιημένο κέντρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ο σημαντικότερος πόλος πολιτικών κινήσεων και κινημάτων που συνάντησε στη μακρόχρονη ιστορία της.

Μετά την ένταξή της στον κορμό του Ελληνικού Κράτους το 1912, ο πληθυσμός της πόλης παρουσίασε σημαντικές μεταβολές, όπως με τη Μικρασιατική Καταστροφή και την εγκατάσταση των Ελλήνων Μικρασιατών προσφύγων και ακολούθως – κατά την Ανταλλαγή Πληθυσμών – με την απομάκρυνση του μουσουλμανικού πληθυσμού και την αντικατάστασή του από προσφυγικούς πληθυσμούς της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης. Αυτός είναι και ο λόγος που η Θεσσαλονίκη συχνά αναφέρεται ως “προσφυγομάνα”. Οι πληθυσμιακές μεταβολές συνέτειναν στην αλλαγή της πληθυσμιακής κατάστασης της πόλης, με ενίσχυση του ελληνικού στοιχείου. Η πολεοδομική και αρχιτεκτονική της αναδιοργάνωση επιταχύνθηκε από τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917 και τις προσπάθειες της νέας ελληνικής διοίκησης να προσθέσει αρχαιοελληνικά και ευρωπαϊκά στοιχεία στο αρχιτεκτονικό ύφος της πόλης, γεγονός που οδήγησε στην καταστροφή αρκετών οθωμανικών λατρευτικών και λειτουργικών κτηρίων.

Από την ίδρυση της από τον Κάσσανδρο, η Θεσσαλονίκη ως μια ακμάζουσα ελληνιστική πόλη, μέχρι την εποχή της οθωμανικής κυριαρχίας, αξιοποιεί τη στρατηγική της θέση και αναπτύσσεται σε μια πολυπολιτισμική πόλη. Από το 1912, με τη λήξη των Βαλκανικών Πολέμων και την ενσωμάτωση της περιοχής στο σύγχρονο Ελληνικό Κράτος, η Θεσσαλονίκη αποτελεί τη δεύτερη σε πληθυσμό πόλη της Ελλάδας. Συχνά αναφέρεται ως η συμπρωτεύουσα της Ελλάδας.

Οι ομπρελες του Ζογκολόπουλου

Όσα πρέπει να δεις οπωσδήποτε στην Θεσσαλονίκη

Για όλα υπάρχει η πρώτη φορά. Απλώς στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης, άπαξ και την γνωρίσεις, θα υπάρξει και δεύτερη. Και τρίτη, και δέκατη τρίτη. Και δεν είναι μόνο η νυχτερινή ζωή, το καλό φαί, η ζωντάνια του κέντρου της που θα σε κάνει να ξαναπάς. Είναι που, ούτως ή άλλως, έχεις πολλά να δεις.

Για αυτούς που ακόμη δεν έχουν κάνει αυτή την πρώτη γνωριμία με την Θεσσαλονίκη, έχουμε συγκεντρώσει παρακάτω… τα SOS, για να ξέρετε από ποια αξιοθέατα, ποιες διαδρομές και ποιες πιάτσες θα ξεκινήσετε. Πού κρύβεται με άλλα λόγια το «ζουμί» μίας από τις πιο ενδιαφέρουσες πόλεις των Βαλκανίων – ή και του κόσμου, όπως αποφάνθηκαν οι New York Times το 2016.

Προτεινόμενες διαδρομές

Τα Κάστρα

Ξεκινάμε από ψηλά, στην οχυρωμένη Ακρόπολη της Θεσσαλονίκης, το λεγόμενο Επταπύργιο, που προσφέρει άπλετη θέα προς ολόκληρη την πόλη και τον Θερμαϊκό. Θα περάσετε την πρώτη πύλη, την Πορτάρα, θα βολτάρετε στον πλατύ δρόμο μπροστά στο Γεντί Κουλέ και θα ανηφορίσετε προς το Σέιχ Σου ή τους Κήπους του Πασά, απέναντι από τα ανατολικά τείχη, για βόλτες μέσα στη φύση.

Η Άνω Πόλη

Τα δρομάκια που ανηφορίζουν πάνω από την οδό Αγίου Δημητρίου καταλήγουν σε γειτονιές που θα μπορούσαν να βρίσκονται σε γραφικό μακεδονίτικο χωριό. Εδώ τα σπίτια παραμένουν δείγματα υπέροχης λαϊκής μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής, με χαριτωμένα παράθυρα, χρωματιστές πόρτες, περίτεχνες αυλόπορτες και μικρές πλατείες με κρυμμένα ουζερί και καφενέδες. Με άλλα λόγια, το ωραιότερο σκηνικό για βόλτες, αν θέλετε να φτάσετε από το κέντρο στα Κάστρα με τα πόδια.

Η «παλιά παραλία»

Η παραθαλάσσια περαντζάδα ξεκινά από την προβλήτα του λιμανιού, εκεί όπου θα αράξετε για λίγο στα παγκάκια-ξαπλώστρες ατενίζοντας τη λεωφόρο Νίκης ή θα ξεκινήσετε με έναν καφέ στο Μουσείο Φωτογραφίας ή το Kitchen Bar. Η παραλιακή βόλτα περνά από την πλατεία Αριστοτέλους, συνεχίζει μπροστά από τα δεκάδες café της λεωφόρου και φτάνει στο πεζοδρομημένο κομμάτι του μετώπου, από τον Λευκό Πύργο μέχρι τις Ομπρέλες του Ζογγολόπουλου, την κλασική όσο και γραφική διαδρομή με φόντο αμαξάδες, πλανόδιους με μαλλί της γριάς και καραβάκια-πλωτά μπαρ.

…και η Νέα Παραλία

Κι αν η περαντζάδα του Λευκού Πύργου θυμίζει παλιά νοσταλγική Ελλάδα, η διαδρομή της Νέας Παραλίας αποτελεί το σύγχρονο ευρωπαϊκό πρόσωπο της πόλης. Εδώ θα κάνετε ποδηλατάδες, βόλτες ρομαντικές ή οικογενειακές, περνώντας από τους θεματικούς κήπους με τις λιμνούλες, τα παιδικά πάρκα, τα λουλούδια και τα café με θέα Θερμαϊκό.

Προτεινόμενα αξιοθέατα

Ο Λευκός Πύργος

Εδώ κατέληγαν τα τείχη της οθωμανικής οχύρωσης της πόλης, που ξεκινούσε από τα Κάστρα. Και ο Λευκός Πύργος, εκτός από οχύρωση, χρησιμοποιήθηκε αργότερα ως φρούριο Γενίτσαρων και ως φυλακή θανατοποινιτών. Σήμερα, εκτός από σύμβολο της πόλης, είναι και ένα άκρως ενδιαφέρον διαδραστικό μουσείο που αφηγείται την Ιστορία της πόλης και διαθέτει επίσης συγκλονιστική θέα από την κορυφή του (είσοδος 3€).

Τα Μουσεία

Έχετε όρεξη για sightseeing; Τα μουσεία της Θεσσαλονίκης δεν είναι λίγα, αλλά είναι κοντά το ένα με το άλλο και κρύβουν σπουδαία μυστικά:

  • Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού και Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης: Στο υπέροχης αρχιτεκτονικής Βυζαντινό μουσείο θα βρείτε 11 αίθουσες με βυζαντινά ευρήματα και οπτικοακουστικές εκθέσεις που αφηγούνται κάθε πτυχή της ζωής του Βυζαντίου. Στο δε Αρχαιολογικό Μουσείο, τα ευρήματα από το αρχαίο Βασίλειο της Μακεδονίας περιλαμβάνουν έργα γλυπτικής, κεραμικής, ψηφιδωτά και έργα μεταλλοτεχνίας. Τα δύο μουσεία διαθέτουν ενιαίο εισιτήριο 8€, καθώς επίσης και δύο ωραιότατα café-εστιατόρια, ιδανικές στάσεις «ανεφοδιασμού».
  • Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: Διαθέτει δύο παραρτήματα – το μεγάλο στη Μονή Λαζαριστών στα δυτικά προάστια της πόλης και το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης στην Αποθήκη Β1 του λιμανιού. Εδώ θα βρείτε εκθέσεις και μόνιμες συλλογές μοντέρνας τέχνης από έλληνες και ξένους καλλιτέχνες (είσοδος 3€).
  • Μουσείο Κινηματογράφου: Στο χώρο όπου χτυπά η «καρδιά» του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, βρίσκεται και το Μουσείο Κινηματογράφου. Στην αποθήκη Α’ του λιμανιού θα συναντήσετε την ιστορία του ελληνικού σινεμά, που ξετυλίγεται μέσα από εκθέματα από τις αρχές του 20ου αιώνα, με τις πρώτες προσπάθειες ελλήνων δημιουργών, μέχρι τα βουκολικά δράματα, τον νεοελληνικό ρεαλισμό μετά την Κατοχή, τα μιούζικαλ του ’60 και το νέο ελληνικό σινεμά. Η είσοδος στοιχίζει 2€.
  • Μουσείο Φωτογραφίας: Το μοναδικό μουσείο της χώρας που μελετά την φωτογραφική τέχνη και παρουσιάζει θεματικές εκθέσεις γεμάτες ενδιαφέρουσες όψεις και διαφορετικές αισθητικές ματιές βρίσκεται επίσης στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης (είσοδος 3€).
Η Αρχαία Αγορά και το ανάκτορο του Γαλέριου

Δυο αρχαιολογικοί χώροι, δύο από τις πιο πολύβουες πλατείες του κέντρου. Ξεκινάμε από την πλατεία Ναυαρίνου, στα έγκατα της οποίας απλώνονται τα ανάκτορα του ρωμαίου Καίσαρα που επέλεξε τον 4ο αιώνα μ.Χ. να καταστήσει την Θεσσαλονίκη διοικητικό κέντρο αυτής της πλευράς της αυτοκρατορίας. Στους χώρους των ανασκαφών από την παραλία ως την Εγνατία απλώνονται τα απομεινάρια του Ρωμαϊκού Ιπποδρόμου, του ανακτόρου και του Μαυσωλείου που έχτισε ο Γαλέριος, μέχρι πάνω, στην περίφημη αψίδα του θριάμβου του, που χτίστηκε όταν επέστρεψε νικητής ενάντια στους Πέρσες – δεν είναι άλλη από την περίφημη Καμάρα. Ακριβώς από πάνω, βρίσκεται και η Ροτόντα, το θολωτό στρογγυλό κτίσμα του 4ου αιώνα, το «Πάνθεον» της πόλης που προοριζόταν για ναός του Δία ή Μαυσωλείο, αργότερα έγινε χριστιανικός ναός και πλέον είναι βυζαντινό μνημείο ανοιχτό προς το κοινό.

Οι βυζαντινοί ναοί

Ο Άγιος Δημήτριος αποτελεί ένα από τα επιβλητικότερα κτίσματα της πόλης, χτισμένος τον 5ο αιώνα και με κατακόμβες στις οποίες μαρτύρησε ο ίδιος ο πολιούχος άγιος της Θεσσαλονίκης. Αλλά η πόλη διαθέτει πολλά ακόμη βυζαντινά μνημεία που την έβαλαν σε περίοπτη θέση στην λίστα της UNESCO: Η εκκλησία της Αγίας Σοφίας, η Παναγία Αχειροποίητος, η Παναγία Χαλκέων και οι Μονές Βλατάδων αι Αγίας Θεοδώρας ξεχωρίζουν για την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική τους.

Παραλία Θεσσαλονίκης

Για τους μερακλήδες…

Μετά το αξιοθέατα, είναι ώρα να γνωρίσουμε και τους λόγους που έβαλαν την Θεσσαλονίκη στους καλύτερους προορισμούς του κόσμου: Το φαγητό της και την πληθωρική διασκέδασή της:

  • Πιάνουμε τραπεζάκια στα artistic café των πεζοδρόμων Ικτίνου και Ζεύξιδος
  • Κατηφορίζουμε στα πολυσύχναστα στέκια της Προξένου Κορομηλά
  • Ξενυχτάμε στις mainstream μπυραρίες και τα bars της Συγγρού και της Βαλαωρίτου
  • Πίνουμε ζεστές σοκολάτες στα γλυκύτατα café της Ολύμπου
  • Τσουγκρίζουμε ουζάκι ή κρασί με μεζέδες στις παλιές αγορές, όπως αυτές του Μπιτ Παζάρ και του Καπανιού.
  • Τρώμε κρεατικά σε γνήσιο περιβάλλον ταβερνείου στην πλατεία Άθωνος στο κέντρο της πόλης, στα εστιατόρια των αναγεννημέων Λαδαδίκων και στα ταβερνάκια των Κάστρων, με θέα ολόκληρη την πόλη
  • Δεν αμελούμε να φάμε μπουγάτσα και τρίγωνα Πανοράματος.
Οδός Βαλαωρίτου